Crisis Christendemocratie destabiliseert Europa: Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Nederland.

Saluut van Eurlings aan Verhagen, Arnhem, 2.10.10

Bij gebrek aan eigen inbreng, klampt de Christendemocratie in diverse landen van Europa zich vast aan modieuze trends. De dramatische verliezen aan stemmen vertalen zich in opportunistische bondgenootschappen met twijfelachtige partners.

Nederland
Deze ontwikkeling zette zich al vroeger in dan het jaar 2002. Maar het was toen, dat in Nederland de CDA-hopeful J.P.Balkenende een soort non-agressiepact sloot met de populist Pim Fortuyn, om na de verkiezingen de macht onderling te verdelen. Het lukte, en na 8 jaar oppositie-lijden, werd het CDA opnieuw Nederland's grootste partij dank zij de stemmen van velen, die Fortuyn en zijn "partij" (LPF) vol malloten te ver vonden gaan, maar die hadden begrepen, dat Fortuyn (als hij niet vermoord was geweest) met het CDA had willen regeren. Daarmee kwam in het land een rechts verbond aan de macht, bestaande uit de conservatieven van de VVD, de erfgenamen van Pim Fortuyn (LPF) en het triomferende CDA.
Ondanks pogingen om "waarden en normen" bovenaan de prioriteitenlijst te plaatsen, bleef het zieltogende christendemocratische element vrijwel onzichtbaar en loste na 2007 op in een ongewenst verbond met de sociaaldemocraten van de PvdA. Balkenende en het CDA werden daarop keihard afgerekend bij de verkiezingen in mei 2010. De partij ging van 40 naar 21 zetels in het 150 zetels tellende parlement en werd de vierde in grootte na de conservatieven van de VVD (31), de sociaaldemocraten van de PvdA (30) en de rechtspopulisten van Wilders' PVV (24).
België
Ook in België (Vlaanderen) verdwenen in 1999 de Christendemocraten van het CD&V uit de regering. Vanaf 2001 werd onder leiding van de jonge Yves Leterme gezocht naar nieuw bloed in de vorm van een "kartel-overeenkomst" met een van de Vlaams-Nationalistische formaties, het NV-A van de humorloze Geert Bourgois en de coming man Bart Dewever. In 2005 had dat succes in de Vlaamse regio en in 2007 vierden Leterme en Bart Dewever uitbundig hun gezamenlijke verkiezingsoverwinning in een zaaltje vol NV-A leeuwenvlaggen. Bij de formatie van een nieuwe regering in België, bleek al spoedig, dat Leterme en diens CD&V niet in staat waren, om zich uit de omhelzing van NV-A te bevrijden en sinds begin-2009 sukkelt een caretakers-kabinet onder leiding van de uitgebluste Leterme aan het hoofd van een desintegrerend land.
De Franstalige christendemocraten hebben een originele mimicry gekozen. Het CDH, onder leiding van Joëlle Milquet, noemt zich "humanistisch" en refereert minder dan de franstalige Groenen van Ecolo aan het Christendom. Vaste bondgenoor van de in Wallonië oppermachtige socialisten, handhaaft het CdH zich als gematigde vleugel van progressief en verarmd Walenland.
Frankrijk
In Frankrijk werd de ooit machtige christelijke middenpartij fijngemalen tussen haar rechtse voorkeuren, dus bondgenootschappen met de meerderheid van de gaullisten, en de noodzaak om aan een achterban van verarmde boeren en verlichte gelovigen een sociaal gezicht te tonen. Na diverse splitsingen, zit het grootste deel van de gezeten Dickerdacks bij Sarkozy's UMP en volgt een minderheid de pathetische wendingen van François Bayrou. Bayrou hoopt een sleutelpositie te kunnen innemen, met zijn geslonken aanhang, tussen de twee blokken in de Franse politiek, het conservatieve- en het door de socialistische partij gedomineerde. van christelijke inspiratie is weinig of geen sprake meer. Des te meer van politiek opportunisme, zoals dat genadeloos aan de kaak werd gesteld door daniël Cohn-Bendit van de Franse Groene Partij bij de Europese verkiezingen van 2009.
Duitsland
Waar zijn de tijden van Adenauer's CDU en Franz-Josef Strauss' CSU? Dank zij grote onvrede met Gerhard Schröder's achtjarig bewind, werd de combinatie CDU-CSU in 2006 de grootste, maar moest met de sociaaldemocraten regeren. In 2010 kwam de SPD er opnieuw niet aan te pas en ontstond er een kleine meerderheid, om met de liberalen van de FDP te gaan regeren. Dat deed Angela Merkel, en het bekomt haar heel slecht. De christendemocratie is landelijk van boven de 30% naar ongeveer 20% gezakt. Door nederlagen in grote bondsstaten als Nordrhein-Westfalen, heeft de christen-liberale regering de meerderheid in de Eerste Kamer, de Bundesrat, verloren. De CDU-CSU zijn er nog niet aan toe, om, zoals in Frankrijk en de Benelux, zich te gaan vastklampen aan populistische bewegingen. Nog houdt het democratisch fatsoen, zoals het na 1945 is opgelegd, stand. Getuige de rede van de nieuwe CDU-bondspresident Wulff, gisteren bij de herdenking van de Duitse hereniging in 1990. Maar wat gaat er inde plaats komen van de afbrokkelende CDU-CSU?
Italië
In de tweede helft van de veertiger jaren, en opnieuw in het midden van de zeventiger jaren, werd de Italiaanse Democrazia Cristiana met massieve hulp van westerse bondgenoten in het zadel geholpen en gehouden tegenover de dreiging van regeringsdeelname van de machtige en gematigde Communistische Partij van Italië. Begin van de negentiger jaren was dat blijkbaar niet meer nodig. De gecorrumpeerde oude garde van de DC verdween bijna spoorloos, evenals die van de even gecorrumpeerde sociaaldemocratische partij van Nenni c.s. Italië werd overgelaten aan de aartspopulist Berlusconi, die de meerderheid van de oude DC wist in te lijven. Ironischerwijze, zijn het nu nog slechts de ex-neofascisten van Fini, die binnen de rechtse meerderheid weerstand bieden aan "il Cavaliere'. De kerk beperkt zich tot wat pruttelen, als Berlusconi weer eens uitglijdt.

Zonder de protestanten tekort te willen doen, is het toch vooral de katholieke stelling, dat de maatschappij niet beheerst dient te worden door winstbejag, die vanaf het begin van de twintigste eeuw aan de Westeuropese christendemocratie vleugels heeft gegeven. De sociale markt-ordening, met een maatschappelijk middenveld dat excessen van het monopolisme voorkomt, was een halve eeuw lang de vertaling daarvan en de sociaaldemocratie heeft zich in hoge mate daarbij aangesloten.
Toen in de tachtiger jaren onder Reagan en Thatcher de kille egocentrische maatschappelijke ordening weer de overhand kreeg, had de christendemocratie daarop geen sluitend antwoord.

Een nieuwe generatie christendemocraten, waarvan Balkenende, Leterme, Bayrou en hun Duitse- en Italiaanse collega's de vertegenwoordigers zijn, bekent zich 100% tot de zogenaamde vrije en onsolidaire marktordening, neemt de populistische en nationalistische, zelfs racistische, modes van de dag over. De christendemocratie heeft afgedaan als stabiliserende factor in de continentale Europese wereld. Erger nog, ze klemt zich in haar doodsstrijd vast aan duistere nationalistische en suprematistische bewegingen, legitimeert die en vergroot de democratische crisis. Bij de slepende regeringsonderhandelingen in België bij voorbeeld, weigert de relatief nog altijd grote CD&V om zich los te maken van de overdreven Vlaams-Nationalistische eisen van het NV-A. Daarmee maakt ze een Vlaams meerderheidsfront van "redelijkheid" van Socialisten, CD-ers, groenen en liberalen onmogelijk. Naar het schijnt, alleen omdat ze bang is, nog meer kiezers ann Dewever te verliezen.

Een voorlopig hoogtepunt bij het stervend christendemocratisch opportunisme, werd in het Nederlandse Arnhem bereikt op 2 oktober 2010. Het CDA, bijna gehalveerd bij de laatste verkiezingen, bekeerde zich met twee-derde meerderheid, tot een ronduit rechts regeringsprogram, gelardeerd met racistische pesterijen jegens moslims uit de koker van Wilders' Stichting PVV, wiens 24 kamerleden via "gedoogsteun" de regering in het zadel kunnen houden of wegsturen.

Een symbool van de nieuwe a-culturele en a-solidaire mentaliteit vormde op het congres de aftredende CDA-minister van Verkeer, Camiel Eurlings, die het bestond, om een soort militair saluut aan de interim-partijleider Verhagen te brengen. De christendemocratie vaardigt niet meer mensen met een geweten-, maar mensen met een hang naar hiërarchie en blinde gehoorzaamheid, af naar parlement en regering.
De Wildersen, Dewevers, Berlusconis, Sarkozys en straks wellicht de Sarrazins, doen daar hun voordeel mee.

En begrijp me goed: Deze ontwikkeling heeft niets te maken met het Christendom an Sich. Net zo min als de misdadige akties van Al-Qaeda iets te maken hebben met de Islam an Sich. Godsdienstige normen en waarden behoeven geen aparte partijen, net zo min als niet-godsdienstige humanistische waarden. Politiek gaat over keuzes, die verkozen mensen moeten maken vanuit de waarden die ze delen met hun kiezers. Niemand heeft de moraal in pacht. De tegenwoordige Christendemocraten geven een slecht voorbeeld.
. .

UK en NL aan EU: "We willen alles. Als het maar geen Grondwet heet..."

En, 17 april kwam het toch zover: Balkenende samen met Blair in een persconferentie op Downingstreet 10. Over Europa en de grondwet. Hadden de heren een oplossing? Nou, nee, dat niet direct. Ze wisten alleen heel goed wat ze NIET willen. Namelijk: een referendum.

Het gaat dus voor een groot deel om semantics, om woordenspel. Zonder ook maar enigszins aan te geven, wat ze wel of niet in Europa willen regelen, pleitten, ja smeekten, de beide heren om een andere verpakking dan de achttien voorstanders van een nieuw Europa-verdrag hebben aanvaard. Een "aanvullend" verdrag.

Dat kan natuurlijk van alles inhouden. Eigenlijk alles van - (en meer dan-) het Giscard-voorstel. Maar we weten, dat de Engelsen eigenlijk alleen een Brussels handels-clearing-instituut willen, terwijl de Hollanders twee maanden geleden een hybridische brief van kabinet aan kamer hebben geproduceerd, waarin aan de EU vooral taken werden toegedacht, die de nationale regering niet in staat of bereid is aan zijn burgers te verkopen.

In een vorig artikel (het struisvogel-artikel hier), wezen we er al op, dat de nederlandse politieke klasse zich niet echt durft te identificeren met het Britse standpunt. Dat gaat voor Nederland te ver. Het land kan zich niet veroorloven om zich zo ver te verwijderen van zijn continentale (handels-) partners.

Angst voor een nieuw referendum: een veel te smalle basis voor een geslaagde oppositie tegen Duitsland en de andere voorstanders van een Euroverdrag
Daarom is het gezamenlijke optreden van de beide heren vooral van symbolische betekenis en inhoudelijke issues werden zorgvuldig vermeden. Aanwezige pers had daar blijkbaar ook geen zin in, zodat het gezelschap vooral epibreerde over de vraag, wanneer nou wel of niet een referendum gehouden zou moeten worden in de beide landen.
De Nederlandse NRC, 17 april, in een artikel op de voorpagina:

Londen, 17 april. Nederland en Groot-Brittannië willen geen Europese Grondwet, maar een beperkt nieuw verdrag over de werkwijze van de Europese Unie, waarvoor mogelijk geen nieuw referendum nodig is.

Meteen midden in de semantiek en waarom die nodig is, of zou zijn...

Dit hebben de Britse premier Blair en zijn Nederlandse collega Balkenende gisteren in Londen verklaard als voorstel om de impasse over de constitutie te doorbreken. Volgens Blair liggen de Britse en Nederlandse standpunten dicht bij elkaar. „We moeten aansturen op een wijzigingsverdrag, dat echter niet de kenmerken van een grondwet moet krijgen”, zei Blair. Door het Nederlandse en Franse ‘nee’ tegen de constitutie hoefde de Britse regering geen referendum uit te schrijven over de ook onder Britten impopulaire ‘grondwet’.

Het gaat duidelijk niet zozeer om het oplossen van de onmogelijke verhoudingen en structuren onder het Verdrag van Nice, maar om het overleven van hun regeringen:

Balkenende suggereerde dat een beperkte verdragsaanpassing het „makkelijker” zou maken een nieuw referendum te omzeilen. Op de vraag of het ook zonder kon worden aangenomen, was hij evenwel minder stellig.

Nee, dat zou er nog moeten bijkomen, dat Balk alvast zegt, wat de Raad van State ( in het nieuwe regeeerakkoord bevoegd verklaard voor het bepalen of er al dan niet een referendum komt) straks zou moeten besluiten!

Het was voor het eerst dat de Britse regering zich zo duidelijk uitsprak voor een beperkte aanpassing van het bestaande verdrag. Nederland had dat vorige maand al aangegeven.

Een klein restje van de Hollandse ziekte hier. Zelfs bij de NRC. Het 'gidsland'-complex. De Britten wisten niet wat ze moesten doen, maar toen kwamen de Hollanders met een uitweg!

De (17/4), onder de kop: Blair pushes to drop EU constitution

"It is important we go back to the idea of a conventional treaty where the idea is to make Europe more effective, work more effectively, because we now have a Europe of 27 countries rather than 15," Mr Blair said on Monday (15 April) after a meeting in London with Dutch leader Jan Peter Balkenende.

He added that he fully supported the Dutch approach to the issue which he said proposes the "idea of a conventional amending treaty rather than a treaty with the characteristics of a constitution."

Dus, Mr. Blair, wilt u een semi-permanent presidentschap van de Europese Raad? Immers, alle 27 landen kunnen niet adequaat in de Europese Commissie vertegenwoordigd zijn. Ik geloof, dat we bij de uitlatingen van Blair vooral moeten denken aan afslanking van het Europese ambtelijke apparaat en een terugdraaien van marktreguleringen, van afspraken over gezamenlijke internationale- en defensie-politiek en van gezamenlijke veiligheidsvoorzieningen. Dat zijn nu juist dingen, die de Nederlandse regering graag voor een groot deel aan Brussel zou willen overlaten. Op de persconferentie heeft blijkbaar niemand eraan gedacht om daarover eens door te vragen. Blair (EU-Obs):

"There's all the difference in the world between a constitutional treaty that is an attempt to consolidate... to write all the rules of the European Union, to give rise to a whole new set of legal principles - and an amending treaty within the existing European treaties that makes the rules work more effectively."

Hij zegt het zo mooi. En het is zo hol als wat. Let op de zelfcorrectie: "consolidate...." (= bevestigen) van wat al bestaat - nee, ik bedoel "(her)schrijven"..[..]. Immers, als het alleen zou gaan om het (her-)bevestigen van wat al op Europees vlak gerealiseerd is, wat zou Blair er dan tegen kunnen hebben? Maar eigenlijk is hij er vierkant tegen. Niet uit overtuiging, maar uit wanhoop, omdat de Engelse bevolking de EU niet wil stroomlijnen, maar reduceren.

Dat is, opnieuw, nu juist NIET wat de Nederlandse politieke klasse zou willen. Die wil alleen maar geen referendum. En een Europa, waar het prettig is om naar te verwijzen, als het gaat om impopulaire keuzes.

Daarom valt het te verwachten, dat het Duitse EU-presidentschap dwars door deze armelijke manifestatie heen zal kunnen kijken. De grootste gemene deler tussen Holland en het UK is wel heel klein. De heren zijn erg gemakkelijk uit elkaar te spelen.

Daarom doen de slotcommentaren van NRC en van de EU-Obs wat potsierlijk aan:

De EU-Oberver:

The position of the UK, with its traditionally ambivalent relations toward the EU, is seen as crucial to the shape of any new document, set to replace the original EU constitution rejected almost two years ago by French and Dutch voters.

Ik denk, dat Blair, intern al erg verzwakt, al lang gemarginaliseerd is in de huidige discussies. Onder Brown zal het zeker niet beter worden. Nederland kan zich een dergelijke marginalisering niet veroorloven, het UK op korte- en middellange termijn wel. De poositie van het UK is al lang niet meer "crucial" voor het vernieuwde verdrag: ze staan er buiten.

Maar de NRC denkt toch ook, dat er zich hier iets groots afspeelt:

Het Brits-Nederlandse standpunt zal een grote rol spelen in de discussie over de vraag hoe het verder moet met de grondwet. De premiers omzeilden een vraag over steun van andere landen. Duitsland, nu EU-voorzitter, wilde vanmorgen niet reageren op de ontmoeting. De Brusselse woordvoerder van de Duitse regering zei alleen dat de EU-leiders zich in juni buigen over een „routekaart” voor „een vernieuwde gemeenschappelijke basis”, uiterlijk medio 2009.

Nee, samenzweren met de Polen, die eigenlijk een religieuze euro-wet willen met het Christendom erin, of met de Tsjechen, die mijns inziens alleen hun huid zo duur mogelijk willen verkopen aan de Duitsers, dat gaat nog even te ver. Hoewel de Engelse diplomatie er geen been in zal zien om ook dat vuurtje op te stoken. Zeker als, wat mijn verwachting is, de Nederlanders zullen bijdraaien.


De EU-Obs gaat verder met het overschatten van de impact van het gebeuren:

Schism
German chancellor and current head of the EU, Angela Merkel, will need superior political skills to bridge the gap between the small and big treaty camps ahead of the summit.

She is starting the process by meeting the eurosceptic Czech president Vaclav Klaus in Berlin today (17 April).

Intussen hebben we van Klaus, na een drie uur durend gesprek met Merkel in een kasteel bij Berlijn, mogen horen, dat hij al voor een groot deel overtuigd is door de aanpak van de Duitsers: "Het gaat nu vooral over de inhoud bij Merkel," zei hij, "en daarmee zijn wij akkoord."

Informal meetings are also expected with the Netherlands and Poland - other governments seen as being against the constitution, according to Czech news agency CTK.

Balkenende moet inderdaad ook nog minstens één keer op het matje bij partijgenote Merkel. Te verwachten valt, dat de gezamenlijke persconferentie van de Nederlandse en Duitse premiers dan een bijna tevreden Balkenende zal produceren. "Eigenlijk zijn we het eens," zal de conclusie luiden. Want bij Blair heeft Balkenende zich aan niets gebonden, behalve aan woordkunst. Ik denk, dat Balk de vererende taak zal krijgen om bij Blair (en Brown) te bemiddelen. Heeft Holland weer iets om trots op te zijn. Want, zegt de EU-Obs terecht:

But on the other side of the fence, there are the 18 countries that have already largely ratified the rejected document - with some of them wanting the treaty to cover more areas rather than less.

"If needed, we could add something about climate change, immigration or energy…We are ready for that. But the clear message from Madrid is that we prefer to improve the text rather than cut from it," said Spain's Europe minister Alberto Navarro following a meeting of the "friends of the constitution" countries in January.

En dat is nu eens geen woordenspel, maar de constatering van feiten. Feiten zijn koppige dingen.

Notitie over de bovenstaande citaten uit de EU-Observer:
© EUobserver.com 2007 -Printed from EUobserver.com 19.04.2007 - The information may be used for personal and non-commercial use only. - This article and related links can be found at: http://euobserver.com/9/23874

Powered by ScribeFire.