Crisis Christendemocratie destabiliseert Europa: Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Nederland.

Saluut van Eurlings aan Verhagen, Arnhem, 2.10.10

Bij gebrek aan eigen inbreng, klampt de Christendemocratie in diverse landen van Europa zich vast aan modieuze trends. De dramatische verliezen aan stemmen vertalen zich in opportunistische bondgenootschappen met twijfelachtige partners.

Nederland
Deze ontwikkeling zette zich al vroeger in dan het jaar 2002. Maar het was toen, dat in Nederland de CDA-hopeful J.P.Balkenende een soort non-agressiepact sloot met de populist Pim Fortuyn, om na de verkiezingen de macht onderling te verdelen. Het lukte, en na 8 jaar oppositie-lijden, werd het CDA opnieuw Nederland's grootste partij dank zij de stemmen van velen, die Fortuyn en zijn "partij" (LPF) vol malloten te ver vonden gaan, maar die hadden begrepen, dat Fortuyn (als hij niet vermoord was geweest) met het CDA had willen regeren. Daarmee kwam in het land een rechts verbond aan de macht, bestaande uit de conservatieven van de VVD, de erfgenamen van Pim Fortuyn (LPF) en het triomferende CDA.
Ondanks pogingen om "waarden en normen" bovenaan de prioriteitenlijst te plaatsen, bleef het zieltogende christendemocratische element vrijwel onzichtbaar en loste na 2007 op in een ongewenst verbond met de sociaaldemocraten van de PvdA. Balkenende en het CDA werden daarop keihard afgerekend bij de verkiezingen in mei 2010. De partij ging van 40 naar 21 zetels in het 150 zetels tellende parlement en werd de vierde in grootte na de conservatieven van de VVD (31), de sociaaldemocraten van de PvdA (30) en de rechtspopulisten van Wilders' PVV (24).
België
Ook in België (Vlaanderen) verdwenen in 1999 de Christendemocraten van het CD&V uit de regering. Vanaf 2001 werd onder leiding van de jonge Yves Leterme gezocht naar nieuw bloed in de vorm van een "kartel-overeenkomst" met een van de Vlaams-Nationalistische formaties, het NV-A van de humorloze Geert Bourgois en de coming man Bart Dewever. In 2005 had dat succes in de Vlaamse regio en in 2007 vierden Leterme en Bart Dewever uitbundig hun gezamenlijke verkiezingsoverwinning in een zaaltje vol NV-A leeuwenvlaggen. Bij de formatie van een nieuwe regering in België, bleek al spoedig, dat Leterme en diens CD&V niet in staat waren, om zich uit de omhelzing van NV-A te bevrijden en sinds begin-2009 sukkelt een caretakers-kabinet onder leiding van de uitgebluste Leterme aan het hoofd van een desintegrerend land.
De Franstalige christendemocraten hebben een originele mimicry gekozen. Het CDH, onder leiding van Joëlle Milquet, noemt zich "humanistisch" en refereert minder dan de franstalige Groenen van Ecolo aan het Christendom. Vaste bondgenoor van de in Wallonië oppermachtige socialisten, handhaaft het CdH zich als gematigde vleugel van progressief en verarmd Walenland.
Frankrijk
In Frankrijk werd de ooit machtige christelijke middenpartij fijngemalen tussen haar rechtse voorkeuren, dus bondgenootschappen met de meerderheid van de gaullisten, en de noodzaak om aan een achterban van verarmde boeren en verlichte gelovigen een sociaal gezicht te tonen. Na diverse splitsingen, zit het grootste deel van de gezeten Dickerdacks bij Sarkozy's UMP en volgt een minderheid de pathetische wendingen van François Bayrou. Bayrou hoopt een sleutelpositie te kunnen innemen, met zijn geslonken aanhang, tussen de twee blokken in de Franse politiek, het conservatieve- en het door de socialistische partij gedomineerde. van christelijke inspiratie is weinig of geen sprake meer. Des te meer van politiek opportunisme, zoals dat genadeloos aan de kaak werd gesteld door daniël Cohn-Bendit van de Franse Groene Partij bij de Europese verkiezingen van 2009.
Duitsland
Waar zijn de tijden van Adenauer's CDU en Franz-Josef Strauss' CSU? Dank zij grote onvrede met Gerhard Schröder's achtjarig bewind, werd de combinatie CDU-CSU in 2006 de grootste, maar moest met de sociaaldemocraten regeren. In 2010 kwam de SPD er opnieuw niet aan te pas en ontstond er een kleine meerderheid, om met de liberalen van de FDP te gaan regeren. Dat deed Angela Merkel, en het bekomt haar heel slecht. De christendemocratie is landelijk van boven de 30% naar ongeveer 20% gezakt. Door nederlagen in grote bondsstaten als Nordrhein-Westfalen, heeft de christen-liberale regering de meerderheid in de Eerste Kamer, de Bundesrat, verloren. De CDU-CSU zijn er nog niet aan toe, om, zoals in Frankrijk en de Benelux, zich te gaan vastklampen aan populistische bewegingen. Nog houdt het democratisch fatsoen, zoals het na 1945 is opgelegd, stand. Getuige de rede van de nieuwe CDU-bondspresident Wulff, gisteren bij de herdenking van de Duitse hereniging in 1990. Maar wat gaat er inde plaats komen van de afbrokkelende CDU-CSU?
Italië
In de tweede helft van de veertiger jaren, en opnieuw in het midden van de zeventiger jaren, werd de Italiaanse Democrazia Cristiana met massieve hulp van westerse bondgenoten in het zadel geholpen en gehouden tegenover de dreiging van regeringsdeelname van de machtige en gematigde Communistische Partij van Italië. Begin van de negentiger jaren was dat blijkbaar niet meer nodig. De gecorrumpeerde oude garde van de DC verdween bijna spoorloos, evenals die van de even gecorrumpeerde sociaaldemocratische partij van Nenni c.s. Italië werd overgelaten aan de aartspopulist Berlusconi, die de meerderheid van de oude DC wist in te lijven. Ironischerwijze, zijn het nu nog slechts de ex-neofascisten van Fini, die binnen de rechtse meerderheid weerstand bieden aan "il Cavaliere'. De kerk beperkt zich tot wat pruttelen, als Berlusconi weer eens uitglijdt.

Zonder de protestanten tekort te willen doen, is het toch vooral de katholieke stelling, dat de maatschappij niet beheerst dient te worden door winstbejag, die vanaf het begin van de twintigste eeuw aan de Westeuropese christendemocratie vleugels heeft gegeven. De sociale markt-ordening, met een maatschappelijk middenveld dat excessen van het monopolisme voorkomt, was een halve eeuw lang de vertaling daarvan en de sociaaldemocratie heeft zich in hoge mate daarbij aangesloten.
Toen in de tachtiger jaren onder Reagan en Thatcher de kille egocentrische maatschappelijke ordening weer de overhand kreeg, had de christendemocratie daarop geen sluitend antwoord.

Een nieuwe generatie christendemocraten, waarvan Balkenende, Leterme, Bayrou en hun Duitse- en Italiaanse collega's de vertegenwoordigers zijn, bekent zich 100% tot de zogenaamde vrije en onsolidaire marktordening, neemt de populistische en nationalistische, zelfs racistische, modes van de dag over. De christendemocratie heeft afgedaan als stabiliserende factor in de continentale Europese wereld. Erger nog, ze klemt zich in haar doodsstrijd vast aan duistere nationalistische en suprematistische bewegingen, legitimeert die en vergroot de democratische crisis. Bij de slepende regeringsonderhandelingen in België bij voorbeeld, weigert de relatief nog altijd grote CD&V om zich los te maken van de overdreven Vlaams-Nationalistische eisen van het NV-A. Daarmee maakt ze een Vlaams meerderheidsfront van "redelijkheid" van Socialisten, CD-ers, groenen en liberalen onmogelijk. Naar het schijnt, alleen omdat ze bang is, nog meer kiezers ann Dewever te verliezen.

Een voorlopig hoogtepunt bij het stervend christendemocratisch opportunisme, werd in het Nederlandse Arnhem bereikt op 2 oktober 2010. Het CDA, bijna gehalveerd bij de laatste verkiezingen, bekeerde zich met twee-derde meerderheid, tot een ronduit rechts regeringsprogram, gelardeerd met racistische pesterijen jegens moslims uit de koker van Wilders' Stichting PVV, wiens 24 kamerleden via "gedoogsteun" de regering in het zadel kunnen houden of wegsturen.

Een symbool van de nieuwe a-culturele en a-solidaire mentaliteit vormde op het congres de aftredende CDA-minister van Verkeer, Camiel Eurlings, die het bestond, om een soort militair saluut aan de interim-partijleider Verhagen te brengen. De christendemocratie vaardigt niet meer mensen met een geweten-, maar mensen met een hang naar hiërarchie en blinde gehoorzaamheid, af naar parlement en regering.
De Wildersen, Dewevers, Berlusconis, Sarkozys en straks wellicht de Sarrazins, doen daar hun voordeel mee.

En begrijp me goed: Deze ontwikkeling heeft niets te maken met het Christendom an Sich. Net zo min als de misdadige akties van Al-Qaeda iets te maken hebben met de Islam an Sich. Godsdienstige normen en waarden behoeven geen aparte partijen, net zo min als niet-godsdienstige humanistische waarden. Politiek gaat over keuzes, die verkozen mensen moeten maken vanuit de waarden die ze delen met hun kiezers. Niemand heeft de moraal in pacht. De tegenwoordige Christendemocraten geven een slecht voorbeeld.
. .

Commentaren bij de uitkomst van de Nederlandse verkiezingen - Wilders: No Way!

(PVV-uitslagen per gemeente in NL, bron: NRC)

Juist over het randje van een parlementaire meerderheid, dreigt de verkiezingswinnaar VVD (31 zetels op 150) een coalitie te sluiten met de andere winnaar, de PVV van Geert Wilders (24/150) en de smadelijk verslagen Christendemocraten van het CDA (van 41 naar 21/150). De theocratisch-protestantse en vrouwonvriendelijke randgroep SGP (2/150) heeft aangekondigd, een dergelijke coalitie -onder voorwaarden- te willen steunen.
De morele winnaars, de sociaaldemocraten van de PvdA (30/150), de sociaal-liberalen van D66 (10/150) en de links-liberalen van Groenlinks (10/150), alsmede de teruggekomen linkse socialisten van de SP (15/150) hebben voorlopig het nakijken.

Maar er is nog niets definitief vastgelegd. 
De Nederlandse regeringsvorming is altijd een langdurig en ingewikkeld proces.
Sinds 1945 zijn er 26 regeringen geweest met een gemiddelde zittingsduur van 2,5 jaar. Daar tussendoor is in totaal 6,5 jaar (!) verloren met stoelendansen rond regeringsformaties.
De koninklijke opdracht aan VVD-senaatsfractievoorzitter Uri Rosenthal, om de mogelijkheden van een "stabiele" regering met de VVD en de PVV te verkennen, kan twee dingen betekenen.

• A. De VVD ziet werkelijk mogelijkheden, om met een plotseling poeslieve Wilders een coalitie te vormen en het CDA daarin mee te nemen als junior-partner.
• B. Men weet niet zo goed, hoe zich van Wilders te bevrijden, zonder inhoudelijk met zijn racistische program in discussie te gaan. Daarom zoekt men niet-inhoudelijke barrières, waardoor men straks opgelucht zou kunnen zeggen: "Jammer, maar helaars, dan in godsnaam maar Paars".

In het geval van A., breekt "de pleuris uit". Als Uri en Marc tenminste rechtdoor opstomen naar zo een combinatie. Nette liberalen binnen de eigen VVD en een hele rij sociaal-georienteerde Christendemocraten, onder wie oud-premier Dries Van Agt en oud-minister van Financiën en oud-Eurocommissaris Andriessen, hebben al aangekondigd, dat ze een dergelijke coalitie niet zullen meemaken. Het wordt wellicht iets anders, als VVD en CDA maandenlang de PvdA aan het lijntje gaan houden, en de stem des volks zich zal neerleggen bij een coalitie "Bruin I". Dat zou zo ongeveer in september voor elkaar kunnen komen.

Uit de schaarse berichten over de (in-)formatie, kun je opmaken, dat de VVD het vooral zoekt in de onder B. genoemde niet-inhoudelijke punten. Voorbeeld: "Doet halve PVV-dissident Hero Brinkman wel mee?" - Wilders haast zich om te bevestigen dat H.B. loyaal is aan de PVV, dus aan hemzelf. Daarmee is de 78/150 steun in het parlement voor de schijn weer gered.

Een volgend punt: De Eerste Kamer (de Senaat, voor onze Belgische lezers). De EK wordt eens in de 4 jaar voor de helft vernieuwd met leden die door de provinciale afgevaardigden worden gekozen. Volgend jaar zijn er provinciale verkiezingen. Nu zit er geen enkele PVV-er in de EK. Een Bruine regering zou er dus in de minderheid zijn. "Doet de PVV aan de volgende EK-verkiezingen mee?" vraagt Rutte (VVD). Want met Wilders weet je het nooit. Bij de gemeenteraadsverkiezingen deed hij maar in 2 van de ruim 450 gemeenten mee, omdat hij geen betrouwbare kandidaten kon vinden.
Het antwoord op die laatste vraag wordt nog afgewacht. Rutte zou kunnen overwegen, om de tijd tot na de eerstvolgende EK-vernieuwing af te wachten, om pas na de intrede van PVVers in de EK enkele PVV-discrimatoire voorstellen erdoor te jagen.


Het is opmerkelijk, dat de VVD (en de nieuwe CDA-leider Maxime Verhagen) geen woord vuil maken aan de absoluut onaanvaardbare eisen van de PVV op het gebied van de grondwet, de mensenrechten, Europa, en de buitenlandse politiek van Nederland. 

Mensen discrimineren volgens hun "wortels" is niets minder dan: RACISME
Immers,

• Wilders eist dat Nederland in alles het Israël van Likud en Jisraël Beteinu volgt. NATO- en EU-bondgenoten hebben het nakijken. Iran moet worden gebombardeerd. Palestijnen, of ze nu Hamas, PLO of christelijk zijn, moeten naar Jordanië verhuizen. Kortom, Nederland moet zich in de voorhoede scharen van een totale oorlog tegen de Islam. (Bronnen: PVV-program, Wilders' toespraken in Florida en Kopenhagen, 2009.) Kortom, de droom van die heldhaftige Nederlandse Srebrenica-brigade in een "clash of civilisations"?.
• De Europese gemeenschap wordt in zijn huidige vorm door Wilders afgewezen. Roemenië en Bulgarije moeten eruit. Turkije mag nooit toetreden. De EU moet worden omgezet in een zuivere economische (vrije-markt) overeenkomst tussen staten. De (te) grote PVV-fractie die Nederland sinds 2009 naar het EP afvaardigt, verenigt zich in de praktijk met de grootste eurosceptici en ultra-rechts. Pure afbraak-politiek. Toegejuicht door de ultra-rechtse republikeinse vrienden van W. in de VS.
• De PVV eist in zijn program een aanvulling op artikel 1 van de Nederlandse grondwet, waarin zou moeten worden bepaald, dat alleen wie zijn/haar "wortels" in zoiets als "de joods-christelijk-humanistische cultuur" heeft, een echte Nederlandse burger kan zijn. De anderen zijn verdacht. Zeker als ze uit een land komen, waar de Islam belangrijk is. Het gaat hem en ons hier om het begrip "wortels". Wilders beweert voortdurend bij hoog en bij laag dat hij niets tegen moslims heeft, maar alleen de Islam veroordeelt als een "fascistische ideologie". Maar met die "wortels" verraadt hij zich als een racist, pardon, ethnicist. Je kunt een christelijke Palestijn, een hindoeistische of christelijke Indonesiër zijn, ja zelfs een Antilliaan van de Nederlandse Antillen zijn, waar de eerste koran bij wijze van spreken nog moet worden ingevoerd, - voor Wilders ben je verdacht, vanwege... je afkomst. Dus NIET vanwege je religie of die van je ouders, nee, het staat er duidelijk: Het zijn je WORTELS die je tot gelijkwaardige of ongelijkwaardige Nederlandse burger maken! Is dat racisme? Of is dat geen racisme? Bewijs: Eén van de weinige keren dat W. over deze dingen eens aan de tand werd gevoeld voor de Nederlandse TV, verklaarde hij onomwonden, dat moslims uit de VS NIET geweerd zouden worden uit Nederland, maar niet-moslims uit Indonesië, Palestina, Egypte en de Nederlandse Antillen, WEL!

Er is hier te weinig plaats, om alles te herhalen, wat we voor en na de verkiezingen in Nederland hebben gezegd over de verdachte verbindingen van Wilders met Israëlisch en Amerikaans uiterst-rechts en de doorwerking daarvan, vaak stiekum, in het PVV-program. Daarom verwijs ik naar het label Wilders in De Lage Landen, en Wilders, cq Wilders International, in Huibslog.Veel van die stukken, voorzover ze in het Nederlands zijn, staan ook op Krapuul.

In Europa kunnen we een regering in het grootste van de kleinere landen, waarin, zoals Jobbik in Hongarije, een racistische partij vertegenwoordigd is, missen als kiespijn. Er is 5 minuten moed nodig bij de democratische partijen van Nederland, om Wilders en zijn PVV resoluut af te wijzen.

Ik vrees, dat het een vaag compromis na 5 maanden wordt.

België: Stakersregering ziet af van "minimale dienstverlening"

Stakers op een koopje?

(Didier Reynders en Yves Leterme: Wilde staking, of langzaamaan-aktie?)

Eén van de kernprogrammapunten van de oranjeblauwe regering, die er maar niet wou komen, was de wettelijke verplichting tot "minimale dienstverlening" die bij staking opgelegd zou moeten worden aan de stakers. Nu hebben we een programloze regering, die stiekem en stukje bij beetje dergelijke programmapunten probeert in te voeren.

Ik zou er op zich niet eens zoveel op tegen hebben, om, bij voorbeeld bij de spoorwegen, inderdaad zo een wettelijke verplichting op te leggen. De wilde staking van locomotiefbestuurders, die voor een deel de vakbondsdemonstratie in december tegen de geplande verslechteringen en de prijsverhogingen in Brussel saboteerde, is een voorbeeld van hoe nuttig iets dergelijks zou kunnen zijn.

Nieuw en ongehoord in de politieke geschiedenis: Regering staakt tegen kiezers wegens interne onenigheid!

Maar dan moet zo een verplichting wel gelden voor alle niveaus van overheidsverantwoordelijkheid. Met name voor de regering zelf, die de hoogste verantwoordelijkheid draagt. En juist daar schort het nogal aan, in het huidige federale België. Iedereen staakt daar tegenwoordig tegen iedereen. Zonder ook maar iets wat op minimale dienstverlening lijkt. Een slecht voorbeeld!

De NVA staakt tegen haar kartelgenoot CD&V, om een "vette (regionale) vis" af te dwingen bij Leterme's gemeenschappenakkoord (als dat er komt). De meerderheidspartijen van de Vlamingen staken tegen de Franstaligen, omdat die niet zonder meer het program van de CD&V willen uitvoeren. De Franstaligen staken tegen de Vlamingen, want ze willen helemaal geen staatshervorming. De SP.a staakt tegen de hele regering, want ze is te klein geworden.

Kortom, iedereen staakt tegen iedereen. En, net als bij spoorstakingen, is het eerste slachtoffer: het publiek.

Eigenlijk staakt dus een groot deel van de politieke klasse van het land tegen de eigen kiezers. Pruilende kinderen. "Jullie hebben verkeerd gekozen!"

Het oneindige geduld der Belgen

Belgen (Vlamingen zowel als Walen, geen onderscheid) zijn ongelooflijk geduldig met hun verkozenen. Er valt nauwelijks een protest te horen. De stakende ministers hebben het goed getroffen met hun achterban!

De stakingshouding sijpelt verder naar onderen door. Het parlement wordt bevolkt door goedbetaalde afgevaardigden, die niets beters weten te doen dan klagen, dat ze er voor piet snot bij zitten. Die zou je dus kunnen beschouwen als zogenaamde werkwilligen, die van de staking profiteren, door zich onbevoegd te verklaren. Maar sinds wanneer is een parlement afhankelijk van wat de regering voorstelt? Initiatiefrecht, budgetrecht, wetgeving - het zijn allemaal bevoegdheden die het parlement zelfstandig kan uitvoeren, zonder dat de regering daartoe een voorzet geeft.

Maar, op enkele uitzonderingen na, doet niemand wat. CD&V afgevaardigde Van der Leyen (Volvo) is al opgestapt. De man kreeg niets te doen. Schaapachtig wordt geaccepteerd, dat de onderhandelingen over de staatshervorming (en de economische politiek op middellange termijn, Reynders) zelfs niet in de halve openbaarheid van de Octopus-Groep worden afgewikkeld, maar in duistere 1-2 tjes in achterkamertjes, met ik weet niet welke gemaskerde machthebbers uit politiek en bedrijfsleven.

De Crem en Michel leven zich uit

De enigen die er lol in hebben zijn de ministers De Crem (Oorlog) en Michel (Ontwikkelingssamenwerking). Alletwee nieuw, jong en ambitieus. Michel Junior buitelt enthousiast in het rond tussen Congolese dorpsbewoners. Kuifje redivivus. Pieter de Crem dacht even er tussendoor de Belgische buitenlandse politiek in atlantische zin te herzien, door 4 F16s naar het Zuiden van Afghanistan te sturen (Kandahar), maar moest gisteren in de parlementaire commissie toegeven, dat deze vliegtuigen niet de Nederlanders in Uruzgan zullen ondersteunen als die weer eens burgers bombarderen. Voor de Talibans is het dus zaak, om zich snel van hun partijkaarten te ontdoen, als de Belgische F16s eraan komen.

De ministers laten moeilijke dossiers liggen en doen waar ze zin in hebben

Leterme is langs slinkse en boosaardige wegen verantwoordelijk gemaakt voor het dossier van het vliegtuiglawaai rond Zaventem. Wat de man ook gaat voorstellen, het zal nooit aanvaardbaar zijn voor het Brusselse gewest en de Franstaligen in de gemeenten daaromheen. Oplossing van Leterme? Eén keer raden: Staken! Ik garandeer u, dat u voor 23 maart niets meer van Leterme op dit punt zult vernemen.

Triomf van het provincialisme

De provincie, het provinciale denken, heeft op alle linies gezegevierd. Steve Stevaert (de Morgen, vorige week), kon zelfs vaststellen, dat het voor "Limburgers onverdraaglijjk" aan het worden is, hoezeer de Brusselse politiek wordt gedomineerd door provincialen.

Ik ben niet zo gauw geneigd, om de Limburger te volgen in zijn kort-door-de-bocht redeneringen. Maar als ere-provinciaal Steve het vanuit zijn Euregio zo ziet, dan moet er toch wel iets van waar zijn...

Brussel

Voor de stad en het gewest Brussel is dit alles nog onverdraaglijker. Er schjnen drie "luiken" te zijn in de gemeenschapsonderhandelingen. Eén daarvan is "Brussel". Piqué is een uurtje gehoord door het stakerskoppel Reynders-Leterme, toen bedankt en weer naar huis gestuurd. De anderhalf miljoen inwoners va groot-Brussel weten van niets. De bevoegdheden die geregionaliseerd zouden moeten worden, zijn voornamelijk persoonsgebonden-, dus gemeenschaps-bevoegdheden. Wat betekent, dat er nog meer onderdelen van het dagelijks leven van elke Brusselse inwoner geregeld zouden moeten worden in de ondoorzichtige circuits van coördinerende intergemeenschappelijke instanties (pensioenen, uitkeringen, enz.), daar immers Brussel geen eigen (meertalige) gemeenschap is.

Eigenlijk is het erger dan een klassieke staking: het is een bedrijfsbezetting!

De provincialen (Leterme met het oog op de NVA van Dewever en Reynders met het oog op het behoud van de grootste fractie in Wallonië) bezetten de regeringsposten, met uitsluitend het oog op winst (of vermijden van verlies) in hun provincies. En Verhofstadt weet niets beters te doen, dan in de wereld klanten te gaan werven voor de nog niet eens ingevoerde "notionele rente", die van België een soort offshore-land moet gaan maken, waarbij de bevolking evenveel gaat profiteren als de burgers van Saoudi-Arabie van de olie-inkomsten. (Buitenlandse investeerders krijgen grote belastingkortingen, te betalen door de gewone Belgische belastingbetaler, HR).

Ongedisciplineerde bedrijfsbezetting

Realisme zou vereisen dat er snel nieuwe federale verliezingen komen. Het nieuwe surrealisme van de geheime Octopus-achterkamers mijdt nieuwe verkiezingen als de pest.

Belgen van Midden, Noord en Zuid: Ze spelen met uw voeten!

Technorati Tags: Belgium, Governance, Leterme

Powered by ScribeFire.

Nederland en België: CDA- en CD&V zetten christelijke solidariteit op zijn kop (1)

Toen in 1999 voor het eerst na ongeveer 100 jaar vrijwel ononderbroken regeringsdeelname, de Christelijke Volks Partij in de oppositie belandde, was de crisis en de desoriëntatie er minstens even groot als in het Nederlandse CDA, nadat in 1993 de eerste paarse regering aantrad. Traditionele invloedssferen vielen weg, onderling geruzie ontstond en partij-boegbeelden, die eerst onverwoestbaar leken, gingen stuk voor stuk voor de bijl. Bij de Noorderburen: Lubbers, Brinkman, Heerma; bij de Zuiderburen: Dehaene en een hele rits andere grootheden.

1. Hoe het Nederlandse CDA in de jaren voor 2002 corporatisme moderniseerde tot communitarisme. En vervolgens niets anders produceerde dan afbraak van de soldariteit.
Bij het CDA kwam de vernieuwing van een informeel Haags denktankje, waarvan met name een medewerker van het wetenschappelijk bureau van de partij, Balkenende, deel uitmaakte.
Het partijprogramma werd resoluut omgebogen in de richting van het neoconservatieve denken, waarbij de christelijke solidariteitsgedachte als het ware op haar kop werd gezet. Ik parafraseer:

Werklozen, ongehuwde moeders, steuntrekkende immigranten, zieken en hulpbehoevenden staan per definitie onder verdenking, dat hun toestand hun eigen schuld is. Daarom zijn ze niet soldair met de rest van de maatschappij, die voor hun het geld moet opbrengen. De soldariteitsgedachte vergt derhalve, in deze opvatting, dat er streng moet worden opgetreden en dat niet de staat voor hen kan instaan, maar dat hun "eigen kring" (de familie, de stadswijk, het dorp) verantwoordelijk is. En als het gaat om gemarginaliseerden, die geen eigen kring hebben, dan is dat laatste ook hun schuld, want ze behoorden "samen te doen", in plaats van alleen. Er ontbreekt iets aan hun normen- en waarden-besef.

Kortom, de hulpbehoevenden bleken niet meer solidair met de niet-hulpbehoevenden. Waarom? Omdat ze hulp behoefden! - "Solidariteit is mooi, maar ze kan niet van één kant komen!"

"De hulpbehoevenden zijn onsolidair met de niet-hulpbehoevenden"
Daarom hoeven, zo luidt de redenering, de middengroepen ook niet meer via het automatisme van de door de Staat beheerde sociale voorzieningen solidair te zijn met de ontvangers daarvan. "Links" besteelt de hardwerkende mensen, om hun luiwammesende, drugsverslaafde en subsidieverslaafde clientèle te onderhouden. Zeker, we laten de echte (volgens onze morele normen) hulpbehoevenden niet verrekken, maar het verstrekken van onderstand aan deze mensen moet voortkomen uit eigen vrije wil en keuze en mag niet te lang duren. En liefst worden verbonden aan sterke stimulansen tot gehoorzaam gedrag.
Presidentskandidaat Bush noemde dat in 1999 "caring conservatism". Dat vertaalde zich later in het inschakelen van kerken bij het geselecteerd uitdelen van staats- en collectieve verzekeringsgelden aan hulpbehoevenden. Een terugkeer naar de "steun" die colleges van rijke heren en dames tot aan het einde van de negentiende eeuw naar eigen willekeur verschaften. Liefst aan "Keesjes", het bekende diakenhuismannetje van Nicolaas Beets, dus aan mensen die van onderdanigheid en kruiperigheid een tweede natuur hadden moeten maken.

Het zwakke punt van de geïndividualiseerde staatsondersteuning: Bureaucratie en het negeren van bestaande kleinschalige soldariteitsverbanden
Maar laten we er niet helemaal een karikatuur van maken. Al valt de traditionele familie, waaraan het Christendom graag de zorg zou teruggeven, gewoon fysiek weg, er bestaan wel degelijk kleinschalige solidaire structuren tussen buurtgenoten, tussen collega's, tussen sportvrienden en tussen mensen die tot eenzelfde kerkgenootschap of andere filosofische overtuiging behoren.
Die worden inderdaad op grote schaal verwaarloosd bij zorgverstrekking, arbeidstoeleiding, volwassenonderwijs en het scheppen van nieuw betaald werk. De staat heeft in principe alleen te maken met de abstractie van de individuele burger. Dat draagt bij tot de isolatie en de vereenzaming, van de werkloze, de langdurig zieke of gehandicapte. En daarmee ook tot asociaal gedrag. "Bowling Alone", is het krachtige beeld dat R.D. Putnam meegaf aan zijn fascinerende beschrijving van het ineenstorten van het Amerikaanse gemeenschapsleven in de twintigste eeuw. Veel "Social Capital" wordt zodoende ongebruikt gelaten en zelfs vernietigd.

Terug naar het Leger des Heils?
De aartsvader van de Neoconservatieven, Irving Kristol, bepleitte vanaf de zeventiger jaren een "conservatieve welvaartsstaat", waarin politie en sociale diensten de sociale controle in bij voorbeeld achterbuurten zouden versterken door een lik-op-stuk beleid, gepaard aan "discriminatie" tussen moreel goedgekeurde hulpbehoevenden en zij die dat in hun ogen niet zijn, zoals ongehuwde moeders en niet-werkwillige drugsgebruikers. "Die moeten maar naar het Leger des Heils" (Kristol, 1993, in The Wall Street Journal).
Schrijver dezes is er uit eigen ervaring maar al te zeer van overtuigd, dat op een positieve, opbouwwerk-achtige manier engageren van de vrijwillige en onafhankelijke organisaties van het gemeenschapsleven, noodzakelijk is, om zorg- en hulpverlening niet in bureaucratie te laten verzanden. Maar dat is heel wat anders, dan vooraanstaande buurtbewoners sytematisch ombouwen tot een soort morele politie met zeggenschap over het wel en wee van hun buurtgenoten!

Communitarisme los van emancipatie en empowerment is een excuus voor sociale afbraak
Als ik Balkenende goed begrijp, gelooft hij er echt in, dat door het verpreiden van waarden en normen, het "samen-doen" in kleine gemeenschappen er vanzelf komt, en veel staatszorg overbodig maken. Maar je kan natuurlijk dat zelfbeheer niet normloos overlaten aan de
kleine gemeenschappen. Die behoren doordrongen te zijn van waarden en
normen, anders worden het kleine maffia's (hoewel: die hebben ook
normen en waarden, zij het, dat enkele daarvan op gespannen voet staan
met, zeg, de Tien Geboden).
Idealisering van economisch, sociaal en moreel zelfbeheer in kleine gemeenschappen, die de "grote", de "echte" politiek overlaten aan de elite, sluit prachtig aan bij de oer-calvinistische idealen van "souvereiniteit in eigen kring". Die gold voor de "kleine luyden" (Abraham Kuyper), die hun plaats moesten weten ten overstaan van de "grote luyden", die aan de top over hun hoofden heen de èchte politiek bedisselden, dus onder anderen, wat onder waarden en normen moest worden verstaan.

Tussen de grote en de kleine luiden stond en staat het "maatschappelijk middenveld": de toppen van corporatieve organisaties die bemiddelen tussen "groot" en "klein".

Corporatistische wortels
Na een korte opbloei in de vijftiger- en het begin van de zestiger jaren in Nederland (de Publiekrechtelijke Bedrijfs Organisatie, oftewel PBO), werd er van deze in wezen corporatistische gedachtengang weinig meer vernomen, al bleven her en der dergelijke structuren bestaan, en worden nu "netwerken" genoemd. Hoe ze ook heten, ze hebben met elkaar gemeen, dat ze ondoorzichtig, hierarchisch en immobiel zijn. In feite gaat het om toegang tot-, uitwisseling van- en controle over: Macht en Geld.

In de VS bestaat een "communitaristische" beweging, die wat betreft haar sociale conservatisme (de omkering van de solidariteitsgedachte) gelijkloopt met het neoconservatisme. Sommige varianten daarvan combineren dit met antiglobalistische- en antikapitalistische gedachtengangen, terwijl andere communitaristen op economisch gebied een ultra-, ja zelfs anarcho-, kapitalisme voorstaan.
De jonge CDA-Turken rond Balkenende opteerden voor een gematigd, maar strikt marktconform, denken. Wat goed uitkwam, want dat maakte hen een uitgelezen partner voor de liberalen van de VVD.

Waarden-en-Normen
De Amerikaanse goeroe van het "Communitarianism", Amitai Etzioni, werd door Balkenende tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap zelfs als keynote-speaker naar Den Haag gehaald, om de verzamelde Europese staats- en regeringsleiders toe te spreken op de door hun gastheer belegde "Normen-en-Waarden" - conferentie. Terzelfdertijd evenwel, maakte de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid brandhout van het hele normen- en waarden-gebazel: De Staat dient zich alleen bezig te houden met waarden, voorzover die in de Grondwet zijn vastgelegd en in internationale verdragen. En de normen? Wel, die staan in de wet. En de wetten worden gemaakt en zo nodig aangepast door de wetgever, het verkozen parlement. Niet door het kabinet dus.

Sindsdien wordt er weinig meer vernomen van regeringsgestuurd waardenproeven bij afhankelijke burgers (waardencontrole bij rijkere burgers is nooit aan de orde), noch van pogingen tot hun "norm"alisering. Erkend moet worden, dat samen met de VVD, en in eerste instantie ook de LPF, de verschraling van de verzorgingsstaat ook heel goed zonder communitaristische rimram kon worden doorgevoerd.

In plaats van kleinschalig zelfbeheer van de solidariteit, is de Nederlandse zorg overgedragen aan grote banken en verzekeringsmaatschappijen
Zulks is het lot van de Nederlandse Christendemocratie. Ze heeft een conservatief project doorgevoerd, dat naar alle waarschijnlijkheid door de eigen achterban bepaald niet werd gewild. De zorg, bij voorbeeld, is niet omgezet in een kleinschalig netwerk van cooperatieve soldariteitsorganisaties (dat zou communitaristisch zijn geweest), maar is in handen gegeven van de grootste banken en pharmaceutische bedrijven, voor wie het grootste deel van de inkomsten wordt gegenereerd door de Belastingdienst. Nauwelijks bedrijfsrisico dus. En wegens de oligopolistische markt (regionaal verdeeld ook nog) is er van het verhoopte prijsdrukkende concurrentie-effect geen sprake. Wat wel gebeurt, is bezuinigen aan de uitgavenkant, door het strippen van ziekenhuizen, het ontslaan van (te duur) geschoold thuiszorgpersoneel en dat vervangen door ongeschoolde minimumloners uit de schoonmaakbranche. De zogenaamde (individuele) keuzevrijheid is in werkelijkheid het tegendeel daarvan, want voor een gewoon mens is vergelijking van de aangeboden contracten onbegonnen werk.

Vakorganisaties nieuw leven ingeblazen
Het enige lichtpuntje zou kunnen zijn, dat met name vakorganisaties de "vraagzijde", de consumentenzijde dus, grotendeels hebben weten te bundelen, waardoor consumenten via hen nog enigszins een onderhandelingspositie hebben kunnen opbouwen tegenover de ondernemers. Ironisch genoeg, is dat nu juist een vorm van niet-communitarisme, want grootschalig en behept met macht op staatsniveau, die, door de Balkenendse omkering van de solidariteit, nieuw leven wordt ingeblazen.

Conservatieve invulling van programma voor kiezers verhuld door middel van "kartel" met de LPF onder Fortuyn
Een ander kenmerk van de werkwijze van het CDA onder Balkenende is bijzonder interessant voor de komende vergelijking met de Vlaamse Christendemocratie.
Dat is het zich verbinden met populistische stromingen, one-issue partijen, om de structureel tanende trouwe kiezersschare (tijdelijk) wat aan te vullen. Daarover in deel 2.


Technorati Tags: Neoconservatism, Corporatism, Communitarianism, Netherlands, Belgium, Populism

Powered by ScribeFire.